Contact

Neem contact op met Educatiehelden.

Adres
Koninklijk Van Gorcum
Postbus 43
9400 AA Assen
Nederland

Telefoon:(0592) - 379 555
E-mail: info@educatiehelden.nl
OF
×
< Terug naar nieuwsoverzicht

Concrete ervaringen Pakkend Passend Onderwijs

1268 - 24 januari 2016

Geschreven door: redactioneel

Door: Irene Westeneng

Bij binnenkomst in de school zie je als eerste een pakkende en concrete visieposter. Je ziet in één oogopslag waar deze school voor staat. Je kunt er niet omheen. Qua inrichting merk je gelijk dat dit ook vanuit deze visie neergezet is. De kleuren aqua, geel met wit, geeft samen met het hout een zeer warme en sfeervolle inrichting. In de hal word je verwelkomd door een ruimte die is ingericht als werkplek voor de onderbouwunit. Er zijn in deze gang twee grote bouwhoeken en een leeshoek ingericht. Het gezamenlijke schoolthema is direct zichtbaar. ‘Raar, maar waar!’

 

Aan de grote hal grenzen drie ruimtes. Deze zijn door tussendeuren met elkaar verbonden. De ruimtes zijn én de thuishaven van de onderbouwbasisgroepen geel, groen en rood én ingericht als hoeken voor deze drie basisgroepen. In één ruimte zijn de doehoeken ingericht, in de andere ruimte de denkhoeken. In de laatste ruimte is een instructiearena gemaakt. Dit keer met de tafeltjes en stoeltjes die de school voorheen gebruikte. Een instructiearena is eenvoudig gemaakt. Zeer efficiënt voor het geven van gerichte uitleg. Hier krijgen de kinderen instructies over nieuw te leren vaardigheden en verwerken zijn de leerstof. Hier zitten de kinderen maximaal twintig minuten. Vervolgens verwerken zij de lesstof op andere plekken. De instructies worden per vakgebied gegeven op half jaarlijks niveau. Er is bijvoorbeeld een taalinstructie voor niveau begin 1, midden 1, begin 2, midden 2, begin 3 en midden groep 3. Deze kunnen alleen gegeven worden als er voldoende leerlingen zijn voor een instructie. Anders wordt er gezocht naar een andere passende en pakkende oplossing. Elk half jaar wordt met behulp van observaties en toetsing gekeken naar de behoeftes van de kinderen. ‘Welke instructie heeft dit kind voor dit vakgebied nodig om tot optimale ontwikkeling te komen?’ Naast de instructies zijn er moet- en magopdrachten. Deze zijn thematisch van aard. Binnen en buiten is gekoppeld. De openslaande deuren naar de (moes)tuin en de buitenontdekplek zorgen voor interactie en bewegend leren.

 

Leervragen

De basisgroepen paars, blauw en oranje zijn de midden- en bovenbouw groepen. Ook hier zijn de ruimtes met elkaar verbonden door middel van een deur. Deze staat de gehele dag open. Er zijn twee instructieruimtes, een leerplein en een ontdeklab. Ook hier is het thema direct zichtbaar. Een wand met thematische opdrachtenkaarten geeft aan welke opdrachten er dit keer voor de kinderen zijn. Er zijn ook hier moet- en magopdrachten. Er zijn doe- en denkopdrachten, samen- en alleenopdrachten. Op de kaart staat welke talenten gebruikt worden bij het maken van elke kaart. De kaarten geven doelgericht weer wat de opdracht is, wat de eisen van het eindproduct zijn en wat het kind hiervan leert. De kinderen werken aan deze themakaarten als hun moetopdrachten af zijn met betrekking tot taal- en rekenen en tijdens daarvoor ingerichte uren. In het leerplein hangen leervragen van de kinderen. Op welke vraag wil elk kind antwoord krijgen met betrekking tot dit thema? Aan het eind van het thema geven de leerlingen presentaties over hun leervraag. De andere kinderen leren van de informatieoverdracht. Degene die de presentatie geeft leert daarbij informatie overdragen en over het geven van een presentatie. Nut en noodzaak van dit thema is volledig zichtbaar in de ruimte.

 

De kinderen krijgen ook in deze unit instructies per vakgebied per half jaar. Een leerling volgt bijvoorbeeld de instructie voor rekenen op midden 7, de instructie voor taal op niveau begin groep 7, de instructie voor Engels op niveau begin groep 5, etc. In de ochtend vinden de instructies over nieuw te leren vaardigheden plaats voor rekenen en taal. Deze zijn, waar mogelijk, gekoppeld aan het thema. De basisvaardigheden worden hier aangeleerd en ingeoefend. De leerkrachten geven deze instructies. De kinderen oefenen de leerstof in op diverse manieren en op diverse plekken in de ruimtes van de unit. De onderwijsassistent houdt toezicht en begeleidt de kinderen waar nodig. Ook helpen kinderen van andere niveaus elkaar.

Deze werkvorm zorgt voor gezamenlijke verantwoordelijkheid en het (uit-)delen van talenten. In de middag staat het thema meer centraal. De kinderen volgen of een instructie op niveau of werken aan hun leervragen en hun thema opdrachten kaarten.

 

Verantwoordelijkheid

Als ik aan een leerling vraag wat hij vindt van deze manier van werken, geeft hij aan dat hij de instructies op deze manier heel fijn vindt. ‘Korte uitleg en aan het werk. Ik ben erg goed in rekenen en werk nu op een niveau wat ik moeilijk vind. Dat vind ik echt gaaf. Ik verveel mij nu niet meer. Wat ik ook leuk vind, is dat het niet alleen maar opdrachten in een boek zijn. De opdrachten op de muur zijn super. Wel moet het stil zijn in het leerplein, sommige kinderen vinden dat lastig. Ik krijg nu ook moeilijker huiswerk voor rekenen. Voor taal werk ik met de kinderen van mijn eigen leeftijd.’

 

Wat zeggen leerkrachten? ‘Ik voel zo veel meer het samen verantwoordelijk zijn. Het samen vooraf voorbereiden van het thema geeft echt een kik. Ook merk ik nu dat ik er niet alleen voor sta. Daar waar ik eerst alle lessen zelf moest geven en uitwerken, geeft nu mijn collega alle muzieklessen. Ik geef de crealessen. Dit zorgt dat de muzieklessen zo veel leuker zijn. Voor de kinderen zie ik het als een grote meerwaarde dat zij instructies op niveau krijgen. Er zijn minder hulpvragen door afwezigheid van vervelen of niet begrijpen van de opdracht. Dit heeft wel even geduurd. De kinderen waren zo gewend dat wij alles voorkauwden. Het eigen initiatief van kinderen was ver te zoeken. De boom van goede gewoontes van Sean Covey heeft ons hier erg bij geholpen. Het is hard werken, maar ik wil niet meer terug.’ ‘Passend Onderwijs is nu wel te doen, omdat het kind bij mijn collega de instructie gaat halen in plaats van dat ik er tig moet geven.’

Ik zie tijdens mijn observaties een hele betrokken en actieve werkhouding bij de kinderen en bij de leerkrachten. De visie is in de gehele school te zien en te voelen. Het zijn geen loze woorden.

Zijn wij er dan? Ik hoop het niet. Zeker niet. Meer inbreng en eigenheid van leerlingen tijdens de opdrachten, meer nog de talenten centraal stellen, de omgeving nog rijker, belevenisvoller, betekenisvoller en uitdagende maken zodat leren voor het leven en de drang tot ontwikkelen nog meer aangewakkerd wordt. Dat leerkrachten nog kritischer worden op doelgericht onderwijs, durven loslaten en vasthouden wanneer moet. ’Wat moeten én willen wij kinderen leren? Hoe leren zij dit? Wat willen kinderen leren?’

Ik hoop dat we altijd in beweging en ontwikkeling blijven. Niet dat dit betekent dat het nooit goed is, wél dat we kritisch moeten zijn en blijven. ‘Wat heb jij nodig om je zo optimaal mogelijk te ontwikkelen?’ Pas dan geven wij Pakkend Passend Onderwijs, goed voor leerkrachten en leerlingen.
Meer informatie: www.pakkendpassendonderwijs.nl